Teoria nie – spiskowa -:(

Jak jest w rzeczywistości? Czy zagrożenie zdrowia toksycznym BPA (Bisfenol A (BPA, dian, 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propan) – organiczny związek chemiczny z grupy fenoli) zawartym w większości plastykowych opakowań do napojów i żywności jest tak zwaną teorią spiskową? Praca, której streszczenie zamieszczam, dokumentuje migrację BPA z opakowań do napojów / żywności. W kontekście poruszanego tematu, można rzec, że praca ta jest źródłem, niestety, wiarygodnym. Niestety, bo potwierdza, że każdy, kto nabywa napoje w nieatestowanych na zawartość BPA butelkach plastykowych (również, najprawdopodobniej, w kartonach powlekanych plastykową wyściółką), wypija wraz z ich zawartością również bisfenol A „oferowany” extra.

Oddajmy głos naukowcom

Zanim sięgniecie po plastykową butelkę z napojem, przeczytajcie: „Migracja bisfenolu A do wód przeznaczonych do spożycia z butelek plastykowych” Autorzy: Magdalena Grunwalska, Mariusz Dudziak [str. 47]Powyższy tytuł jest tytułem jednego z rozdziałów publikacji naukowej: „Współczesne problemy ochrony środowiska”, pracy zbiorowej pod redakcją Krzysztofa Pikonia i Sławomira Stelmacha, Gliwice 2013.
Autorzy w sposób wyczerpujący, opierając się na literaturze fachowej scharakteryzowali bisfenol A pod kątem wpływu na organizm człowieka oraz wykazali przeprowadzonymi badaniami laboratoryjnymi jego migrację z opakowań plastykowych (butelek) do wód spożywczych stanowiących zawartość tych butelek.

Aby rozwiać ewentualne wątpliwości co do poziomu merytorycznego publikacji podaję skład redakcyjno -recenzencki:
Redakcja naukowa: Krzysztof Pikoń, Sławomir Stelmach
Redakcja techniczna: Klaudia Sadowska, Patryk Płuciennik, Magdalena Bogacka
Recenzenci:
dr hab. inż. Mohamed Alwaeli
dr hab. inż. Jolanta Biegańska
prof. dr hab. inż. Michał Bodzek
prof. dr hab. inż. Jolanta Bohdziewicz
dr inż. Monika Czop
dr hab. inż. Krzysztof Gaska
dr inż. Tomasz Jaworski
dr inż. Małgorzata Kajda-Szcześniak
dr inż. Jerzy Kozłowski
prof. dr hab. inż. Jan Nadziakiewicz
dr hab. inż. Krzysztof Pikoń
dr hab. inż. Wojciech Stanek
dr inż. Sławomir Stelmach

Udokumentowane efekty w/w pracy badawczej nie pozostawiają wątpliwości co do migracji bisfenolu A z plastykowych opakowań do wód spożywczych. Jak wpływa bisfenol A na organizm człowieka autorzy przedstawili w krótkiej charakterystyce tej substancji a dla tych, którzy chcą tę wiedzę poszerzyć, dostępne są liczne publikacje naukowe w temacie. Z uwagi na zastrzeżone prawa autorskie, zamieszczam poniżej jedynie moje streszczenie w/w rozdziału, dostępnego w oryginale pod adresem: http://ago.helion.pl/docs/WPOS.pdf  Uwagi dodatkowe, wyłącznie mojego autorstwa,ujęłam w nawias [ ].

Charakterystyka bisfenolu A (BPA)
Jest organicznym związkiem chemicznym należącym do grupy fenoli.
Wykazuje aktywność biologiczną, która kwalifikuje go do grupy ksenoestrogenów. Oznacza to, że po wniknięciu do organizmu człowieka wchodzi w interakcję z endogennym układem hormonalnym a tym samym zaburza gospodarkę hormonalną.
Narażenie organizmu na działanie bisfenolu A:
• przyczynia się do występowania wad rozwojowych płodu lub niemowląt,
• stymuluje przedwczesne dojrzewanie,
• obniża płodność,
• zwiększa ryzyko występowania wielu chorób, w tym nowotworowych,
• wykazuje wpływ uszkadzający pracę serca: doświadczenia na zwierzętach dowiodły, że już mikroskopijne stężenie BPA (jeden do miliarda) wystarcza do spowodowania zaburzenia reakcji komórek mięśnia sercowego na bodźce zewnętrzne, w postaci niekontrolowanego kurczenia się, co może powodować arytmię a nawet reakcję określaną jako nagły zgon sercowy.

Zastosowanie bisfenolu A:
• produkcja tworzyw sztucznych stosowanych jako wyściółka większości puszek metalowych do żywności,
• udział w produkcji poliestrów [ włókna poliestrowe wchodzą w skład tkanin ubraniowych],
• udział w produkcji przezroczystych tworzyw sztucznych, polieterów i polisulfonów powszechnie stosowanych do produkcji:
• soczewek do okularów,
• płyt CD/DVD,
• szyb okiennych,
• telefonów komórkowych,
• części samochodowych
• wypełnień stomatologicznych
• plastikowych pojemników do przechowywania napojów
• plastikowych pojemników do żywności

Migracja BPA do żywności:
Przenikanie BPA z opakowania do żywności w nim umieszczonej ma miejsce poprzez bezpośredni kontakt z produktem spożywczym. Badania na obecność BPA w odcieku z puszkowanej kukurydzy wykazały jego obecność w stężeniach od 3,3 do 4,3 Wg/dm3. [ Jest to informacja dodatkowa; główny przedmiot pracy naukowej dotyczy migracji bisfenolu A z butelek plastykowych do wód mineralnych (spożywczych)].

[Mając na uwadze taką drogę uwalniania się toksyny, nasze wypełnienia stomatologiczne, z racji pozostawania w wilgotnym środowisku jamy ustnej stają się materiałem problematycznym. Temat jest niewątpliwie wart rozeznania, szczególnie pod kątem wyboru wypełnienia, wolnego od BPA. O ironio, wielu z nas decyduje się na wymianę plomb amalgamatowych, zawierających rtęć, właśnie z powodów dbałości o zdrowie. Pozostaje mieć nadzieję ( i sprawdzać), jaki rodzaj plomb oferuje nam stomatolog.]

[Warto sprawdzać, w jakich plastykowych pojemnikach przechowujemy żywność, szczególnie żywność mokrą. Informują o tym numery umieszczone na opakowaniu w trójkątnych znakach graficznych lub w opisie słownym. Informacje na ten temat są zamieszczone m.in. w naszej książce – Kuchnia polska bez pszenicy.]

Praca badawcza analizująca stężenia bisfenolu A w wybranych próbkach wód mineralnych
Dla określenia występowania bisfenolu A w wodzie spożywczej wybrano 10 różnych wód spożywczych, które są ogólnie dostępne w handlu w opakowaniach w postaci butelek plastykowych.
W badaniu na obecność bisfenolu A w wodzie spożywczej uwzględniono zawartość głównych składników mineralnych badanych wód oraz czas ekspozycji wody na kontakt z opakowaniowym plastykiem, który wynosił od 26 do 158 dni i został ustalony na podstawie daty butelkowania.

Wyniki badań i wnioski

W każdej z badanych próbek wody spożywczej stwierdzono obecność bisfenolu A, którego stężenie oscylowało pomiędzy 40 do 1721 ng/dm3 w zależności od rodzaju wody. Ustalono, że największy wpływ na migrację bisofenolu A do wód, z plastikowego opakowania, ma ilość składników mineralnych rozpuszczonych w wodzie, w tym głównie Na+, K+, HCO3-, Cl- i czas przechowywania wody w plastikowej butelce.  Szczegóły opisu badania: http://ago.helion.pl/docs/WPOS.pdf  [Autorzy wybrali do badań 10 różnych wód spożywczych powszechnie dostępnych w sklepach. Z określonych powodów nie podali nazw tych wód. Jednakże, w celu ich identyfikacji można porównać dane wyjściowe, czyli skład chemiczny badanych wód mineralnych z opisami składników wymienianych na etykietach butelek z wodami spożywczymi (mineralnymi), które zakupujemy.]

Jaką mamy alternatywę?

Atestowane butelki wolne od BPA są dostępne na rynku już od kilku lat. Są coraz tańsze a więc dostępne dla liczniejszej już grupy konsumentów. Poza butelkami oferta opakowań BPA-free jest coraz szersza: możemy nabyć naczynia plastykowe dla niemowląt oraz pojemniki na produkty stałe. Jednak, dotyczy to wyłącznie opakowań wielokrotnego użytku, pustych. Butelek z napisem BPA – free, napełnionych wodami czy sokami nie spotkałam na sklepowych półkach. Podobnie, nie zauważyłam produktów spożywczych, np. sałatek, nabiału, ciast czy wyrobów garmażeryjnych opakowanych w pojemniki plastykowe atestowane pod kątem zawartości BPA. A butelki szklane? Są droższe od butelek plastykowych nieatestowanych, co sprawia, że cena zakupu wody mineralnej jest odpowiednio wyższa (szklane butelki są niestety bezzwrotne). Są też zdecydowanie cięższe od plastykowych.

Jak połączyć zdrowie z plastykową wygodą?

Jeśli wyeliminujemy z użytku opakowania szklane, to na ten moment 100% satysfakcjonującego rozwiązania nie znajdziemy. Toksyczne BPA zawarte m.in. w opakowaniach do żywności, które od kilku już lat zostało wzięte publicznie na tapetę, to zaledwie czubek góry lodowej (i temat na oddzielny wpis).

Czy ktoś w tym momencie zadaje sobie pytanie: „Po cóż to całe zamieszanie i starania z nabywaniem opakowań BPA-free skoro butelka, czy z BPA czy bez, nadal jest toksyczna?” Moja odpowiedź brzmi: warto pozbyć się z własnej kuchni choćby BPA, tego wyjątkowo toksycznego wobec organizmu człowieka związku hormonopodobnego – ksenoestrogenu. Nie wyeliminujemy wszystkich toksyn ale warto ograniczać ich liczbę. To jeden ze sposobów na jak najdłuższe utrzymywanie się w lepszym zdrowiu. Zachęcam do przemyśleń w bisfenolowym temacie.

 

Literatura
1. Kulczycki A., The vibration dynamics of a bisphenol A polycarbonate molecule – spectroscopic and theoretical research, Polish Journal of Applied Chemistry, 3, 2009, 231-238.
2. Gospodarska E., Bisfenol A – zagrożenie w butelkach dla dzieci, Zakażenia, 2, 2011, 125-129.
3. Szymański A., Rykowska I., Wasiak W., Determination of bisphenol A in water and milk by micellar liquid chromatography, Acta Chromatographica, 17, 2006, 161-172.
4. Dudziak M., Bodzek M., Badania zawartości ksenoestrogenów w wodzie metoda ekstrakcji sorpcyjnej, Ochrona środowiska, 1, 2009, 9-14.
5. Dudziak M., Występowanie i monitoring ksenoestrogenów w wodach powierzchniowych i do picia, Aura, 12, 2009, 8-10.
6. Jaszczyński J., Mielniczuk Z., Pochodne bisfenoli w opakowalnictwie – problemy związane ze stosowaniem BADGE, BFDGE i związków pokrewnych w opakowaniach żywnosci, Opakowanie, 10, 2000, 14-16.
7. Rudel R. A., Gray J. M., Engel C. L., Rawsthorne T. W., Dodson R. E., Ackerman J. M., Rizzo J., udelman J. L., Brody J. G., Food packaging and bisphenol A and bis(2-ethyhexyl) phthalate exposure: findings from a dietary intervention, Environmental Health Perspectives, 119, 2011, 914-920.
8. Banas B., Tkacz B., Krueger A., Poliweglany (PC) – rozwój technologii, Chemik, 5, 2004, 158-161.
9. Rykowska I., New solid-phase sorbent with ketoimine groups – preparation and application to determination of bisphenol A, Chemia Analityczna, 51, 2006, 339-409.
10. Lu S., Junjie J., He Q., Hu S., Application of glacy electrode coated with multi – wall nanotube film for determination of bisphenol A in plastic waste samples, Chemia Analityczna, 49, 2004, 607-617.

Źródło:
http://ago.helion.pl/docs/WPOS.pdf

Źródło zdjęcia:
http://www.fakt.pl/kobieta/dobre-rady/ktore-plastikowe-opakowania-sa-najbezieczniejsze/hbpcqgr